AR/VR Teknolojilerini Nasıl Ayırt Ederim?


AR ve VR kavramları konusunda bir süredir bi’ kafa karışıklığı görüyorum.
“Bu sanal gerçeklik uygulaması ile hayatınız şöyle kolaylaşacak” yazılı bir tweetin altında “Ama bu AR uygulaması” diyaloğu ile sıkça karşılaştığım ve bu karışıklıktan rahatsız olduğum bu dönemde kendimce bu iki kavram hakkında bir post yazmaya karar verdim ☺

AR ile başlayalım;

AR – Augmented Reality
Arttırılmış Gerçeklik daha çok objeler üzerinden nesneleri 4 boyutlu görmemizi sağlar. Bu gerçek bir eşya üzerinde olabildiği gibi bir kağıt üzerinde de olabilir. Bunlar çeşitli yabancı kaynaklarda Markerless ve Marker Based AR olarak geçiyor. Şimdi bu 2 türü inceleyelim ☺

1: Marker Bağımsız AR
Bir kağıda/çıktıya bağlı olmadan gerçekleştirilen AR örnekleridir. Bu AR türüne verebileceğimiz en popüler örneklerden biri Pokemon GO. Çoğumuzun bildiğini/gördüğünü düşünerek buraya videosunu bırakmıyorum, dilerseniz YouTube’dan videolarına bakabilirsiniz. Diğer marker bağımsız AR örneklerini aşağıdaki linklerden inceleyebilirsiniz:

Marxent: https://fast.wistia.net/embed/iframe/mqtb4uiih4

HandyAR: https://www.youtube.com/embed/Ud8wbrRKPIU

Zombie AR: https://www.facebook.com/augmentedreality/videos/10158989574900341/

2: Marker Tabanlı AR
Bir kağıda/çıktıya bağlı gerçekleştirilen AR örnekleridir. Biz eğitimcilerin genel olarak kullandığı AR yöntemi 2. örneğe girmektedir.(En azından benim kullandığım ve karşılaştığım örnekleri göz önünde bulundurduğumda) Bu hem daha az masraflı hem de daha kolay taşınabilir olmasından kaynaklı. Fakat öğrencileri gözlemlerseniz her ikisinde de benzer tepkileri/şaşkınlıkları gözlemleyeceksinizdir. Yine bu türde de gözlemlediğim kadarıyla en çok bilinen örneklerden biri Quiver’dır. Diğer marker tabanlı AR örneklerini aşağıdaki linklerden inceleyebilirsiniz:

Kartvizit üzerinden AR: https://www.youtube.com/embed/6EIp4EPefkk

Game of Thrones AR: https://www.facebook.com/augmentedreality/videos/10159109811535341/

Peki öğrencilerime kağıt üzerinden AR örnekleri göstermek istiyorsam ne yapmalıyım?

İnternette “AR Uygulamaları”nı arattığınızda karşınıza pek çok örnek çıkacaktır. (Bu noktada İngilizce arama yaparsanız her konuda olduğu gibi burada da daha çok uygulamayı karşınıza çıkaracaktır.)
Bulduğunuz uygulamanın free markerları/çıktıları mevcutsa bunlar genel olarak PDF formatında sitelerinde mevcuttur. Bu PDF’leri bilgisayarınıza indirip herhangi bir A4’e çıktı aldığınızda işin yarısını halletmiş oluyorsunuz 🙂

Gelelim diğer yarısına;

Bulduğunuz uygulamayı akıllı cihazınızın mağazasından indiriyorsunuz. Uygulamanın içine girip çıktı aldığınız A4’leri okuttuğunuzda artık nesneler akıllı cihazınızda canlanıyor.
Eğitimde AR çok sık kullanılan bir teknoloji olduğu için bunla ilgili örneklerimi bir başka postta daha detaylı ve somut olarak aktaracağım.

VR – Virtual Reality

Sanal Gerçeklik sanal bir alanda 360° dolaşabilme olanağı sunar.
Teknik olarak sanal gerçeklik terimi bireylerin orda olma hissini yaşadığı bilgisayar kaynaklı 3 boyutlu ortamlar için kullanılıyor. Kullanıcılar, çeşitli çevre birimleri (kasklı ekran vb.) aracılığıyla sanal ortamlara dahil oluyor. O ortama girdiği andan itibaren kullanıcının gerçeklik ile bağlantısı kopuyor ve tamamen sanal gerçekliğin yaratıldığı ortamda olma hissini yaşıyor. Kullanıcıların bu deneyimi “gerçekten” yaşayabilmesi için, sanal gerçeklik tasarımlarının kusursuz olması gerekir; aksi takdirde yaratılan zayıf “gerçeklik hissiyatı” kullanıcının bu deneyimi tam olarak yaşayamamasına sebep olur.

Kısmi Katılımlı Ortamlar: Bir takım fiziksel unsur ve sanal imgelerin bir arada kullanılmasını gerektiren bu ortam, katılımcıya, gerçek dünya ile ilişkisini bütünüyle koparmadan bir gerçeklik hissiyatı yaşatır. Bu ortama uçuş simülatörlerini örnek gösterebiliriz.

CAVE – Tam Katılımlı Ortamlar: CAVE, “Computer Assisted Virtual Environment / Bilgisayar Destekli Sanal Ortam” için kullanılan bir kısaltmadır.
Farklı amaçlar için değişik kurulumlara rastlansa bile tipik bir Cave sistemi; duvar ve zemin projeksiyonu, farklı açılardan ses/müzik yayını yapan hoparlörler ve algılayıcılardan oluşur. Kasklı ekran (Head-Mounted Display/HMD) ve dermal-dokunsal algı cihazı (joystick, eldiven vb…) gibi çevre birimleri, katılımcının bu ortam ile bütünüyle etkileşime girmesine yardımcı olur.

Ortak (Çoklu) Katılımlı Ortamlar: İsminden de anlaşılacağı gibi bu ortamlar, bir çok katılımcının birbirleriyle etkileşime girmesine olanak sağlayan geniş sanal evrenlerdir. Bu ortam eğitim, mimarlık, tıp, sanat, mühendislik gibi farklı disiplinlere ait insanların fikir alış-verişinde bulunmalarına olanak sağlıyor. *1

Eğitimde VR kullanmak istiyorsam ne yapmalıyım?

Tabii bu bahsedeceğim en masrafsız yollardan biri!

  • Çeşitli teknoloji mağazalarından alabileceğiniz veya kendiniz yapabileceğiniz bir VR Gözlüğü
  • Telefonunuza indirdiğiniz VR app
  • Ve bu VR app açık haldeyken akıllı telefonunuzu taktığınızda artık VR deneyimine hazır oluyorsunuz. Artık tek yapmanız gereken gözlüğünüzle çevrenizi 360° gözlemlemek!
  • (VR alanı çok hızlı geliştiği için diğer gelişmeleri de yakından takip etmek gerekli, bazı açıklamalar yüzeysel kalabilir)

    VR, şu sıralar daha çok eğlence amaçlı kullanılsa da (bunun için akıllı telefonunuzun mağazasında Roller Coaster app’ini indirip inceleyebilirsiniz) yukarıda da belirtildiği gibi eğitim için adım atanlar da mevcut. Bunun için aşağıdaki linklere göz atabilirsiniz:

    Peki AR ve VR teknolojisini tamamen birbirinden ayrı tutabilir miyiz?

    Bence hayır, ve bunun 2 nedeni var.
    1- AR teknolojisinde videolarda da gördüğümüz üzere sanal objeler kullanılmaktadır. Tıpkı VR da olduğu gibi.
    2- Bu noktadaki en somut örnek olan Microsoft HoloLens. O zaman bu noktada MR’ı tanımakta fayda var!

    MR – Mixed Reality

    Microsoft HoloLens ile ilgili okuduğum haberlerde/kaynaklarda kimi yerlerde HoloLens’in AR, kimi yerde VR şeklinde tanıtıldığını gördüm. microsoft.com/en-us/hololens adresinde Microsoft’un açıklamasına bakarsak “mixed reality” yani karma gerçeklik ibaresini görürüz ve bence bu tanım açıklayıcıdır.
    Çünkü HoloLens içerisinde hem AR, hem VR barındıran bir teknolojidir. Zaten bu sebeple Microsoft’un adresinde Mixed Reality olarak geçmektedir.

    Facebook’ta gördüğüm bu videoda AR teknolojisi geçse de MR olduğunu düşünmekteyim. Sizce bu videoda kullanılan teknoloji bu 3 kavramdan hangisine girmektedir?

    Peki eğitimde neden AR ve/veya VR teknolojisine ihtiyaç duyarız, yada duymalı mıyız?

    Gözlemlediğim ve denediğim AR örneklerinde hem ben ilk kez birtakım nesneleri bu kadar gerçekçi ve yakından görmüş oldum, hem öğrencilerimin karşısına somut olarak getiremeyeceğim nesneleri AR yolu ile onlara sunmuş oldum. Örneğin sınıfa bir uzay aracı getiremem fakat bir uzay AR’ı getirebilirim. Bence bu özellikle K8 seviyesindeki öğrenciler için çok faydalı oluyor. Eğer diğer derslerde önceden bir bilgisi varsa somut olarak karşısında uzayı görmek öğrenciyi etkilerken bu etkilenme durumu onda kalıcı öğrenmeyi sağlıyor.

    Bu noktada Sibel Somyürek’in Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama Kış 2014, Cilt 4, Sayı 1’de yer alan Öğretim sürecinde Z kuşağının dikkatini çekme: artırılmış gerçeklik makalesi nden 4 alıntı yapacağım:

    “Çeşitli araştırmalarda artırılmış gerçekliğin eğitimde kullanımının, kazanımlarını ortaya koyan sonuçlar elde edilmiştir. Bu kazanımlar aşağıdaki temalar altında toplanmaktadır:

  • Kavramların/süreçlerin daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunma(Klopfer & Squire, 2008; Kaufmann & Schmalstieg, 2003; Shelton, & Hedley, 2002)
  • Konuları görselleştirerek daha kolay anlaşılmasını sağlama (Kaufmann & Schmalstieg, 2003; Shelton, & Hedley, 2002)
  • Öğrencinin öğrenme sürecinden zevk almasını sağlama (Kaufmann, Schmalstieg & Wagner, 2000; Núñez vd., 2008)
  • Eleştirel düşünme ve problem çözme becerilerini geliştirme (Dunleavy, Dede & Mitchell, 2009)”

  • BONUS:
    VR teknolojisinde en çok dikkat edilen Immersion yani Dalma/Daldırma kavramıdır. Immersion bu makalede deeply involving Fakat bu ince bir sınırdadır çünkü VR uygulamalarında Immersion frekansı çok yüksek olursa VR gözlük kullanımı sonrası kişide baş dönmesine sebep olabilir. Çok düşük olması durumunda da gerçeklikten uzak olur.

    https://www.livescience.com/54478-why-vr-makes-you-sick.html adresindeki yazıda VR’ın sebep olduğu baş hastalıkları için yazar şöyle bir benzetmede bulunmuş:
    Dalgalı denizlerde bir teknede güvertelerin altında durmayı düşünün. Tüm kabin hareket ediyor, bu yüzden gözleriniz hala durduğunuzu söylüyor. Fakat hareketin yukarı, aşağı, yan yana durduğunu hissediyorsunuz.

    Kaynaklar:
    *1: http://www.teknolo.com/sanal-gerceklik-nedir/

    Reklamlar

    Bir Cevap Yazın

    Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

    WordPress.com Logosu

    WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

    Google fotoğrafı

    Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

    Twitter resmi

    Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

    Facebook fotoğrafı

    Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

    Connecting to %s